سه شنبه ۱۲ اوت(آگوست) با یک ابلاغِ دستور ساده نوری المالکی نخست وزیر عراق جای خود را به حیدر العبادی داد. نوری المالکی با انتصاب حیدر العبادی به عنوان جانشینِ خود، به شکست‌اش اذعان کرد. تا این زمان هیچ چیز نتوانسته بود او را تسلیم کند، نه هشدارهای رئیس جمهور آمریکا باراک اوباما، نه شبه باج‌گیری‌های غربی‌ها که به او وعده‌ی کمک‌های نظامی و اقتصادی را در صورت ترک کردن پست‌اش می‌دادند و نه خیانت نمایندگان حزب خودش و نه حتی درخواست‌های مکرر علی سیستانی، رهبر مذهبی شیعیان عراق برای تغییر نخست وزیر.

اما هنگامی که رهبر معظم ایران علی‌خامنه‌ایی که در راس شورای عالی امنیت ملی ایران قرار دارد، با مخالفت خود وخامت اوضاع را نشان داد، آقای نوری المالکی فهمید که مبارزه و نبردش را باخته است. علی شمخانی با احتیاط اظهار کرد که «جمهوری اسلامی ایران از فرآیند قانونی انتصاب نخست وزیر جدید عراق حمایت خواهد کرد.» او همچنین اعلام کرد که «که همه‌ی گروه‌ها و ائتلاف‌ها در عراق برای مواجه شدن با تهدیدها باید با هم متحد شوند.»

هیچ کس نمی‌تواند عراق امروز را بر خلاف تمایل تهران و یا بدون حمایت ایران رهبری و هدایت کند. آقای نوری المالکی بهتر از هر کسی می‌داند که او جز با کمک و حمایت بی‌دریغ و بی‌وقفه‌ی ایران هرگز نمی‌توانست به مقام دومی در انتخابات عمومی سال ۲۰۱۰ برسد. در زمان اشغال عراق توسط نیروهای آمریکایی و حتی پس از خروج آن‌ها از دسامبر سال ۲۰۱۱ حمایت تحمیلی ایران از نوری المالکی تاثیر اصلی و عمده‌ایی در انتخاب او به عنوان نخست وزیر داشته است. آقای نوری المالکی از مدت‌ها پیش مرغ خانگی ایرانی‌ها بوده است! حتی با این که روابط آن‌ها هرگز جهت یکسانی با هم نداشته است.

خاطرات یک تبعیدی

نوری المالکی در سا‌ل‌های پایانی ۱۹۷۰ برای فرار از سرکوب صدام حسین از کشورش فرار کرده بود و دوران تبعیدش را در ایران آغاز کرده بود. او خاطرات ناخوش‌آیند زمان اقامت‌اش در ایران را محفوظ داشته است. نوری المالکی از حزب «الدعوه الإسلامیه» ناخوشنود است، حزبی که خود مالکی زمانی عضو آن بود. ایرانی‌ها حزب او را به تفرقه‌جویی و دو دستگی تحریک کرده‌اند و خواستند که بین اعضا با مهمان‌شان (نوری المالکی) اختلاف بیندازند، مهمانی که در ایران تقریبا در حصر خانگی بود. در نهایت تبعید او، با از سرگیری مسیرش برای رفتن به سوریه تمام شد و در سوریه از او بهترین استقبال به عمل آمد.

در صحنه‌ی سیاست شیعی، ایران حداقل در ظاهر ارتباط‌های مستقیمی با تقریبا همه‌ی احزاب دارد. از پر اغتشاش‌ترین حزب یعنی حزب ملی‌گرایان مقتدی صدر تا میانه روهایی چون عبدالعزیر الحکیم رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی در عراق موسوم به (CSRII). تهران حتی به‌طور مستقیم برخی از احزاب رادیکال از جمله عصائب اهل الحق (که به زبان عربی یعنی مجمع صالحان) را کنترل می‌کند. این حزب قبل از قرار گرفتن در ائتلاف قدرت با آقای مالکی یک گروه شبه نظامی بود که متخصص از بین بردن و حذف خلبانان عراقی‌ایی بود که در بمباران شهرهای ایران در طول جنگ علیه ایران در سال‌های ۱۹۸۰-۱۹۸۸ شرکت کرده بودند.

از ابتدای حملات دولت اسلام‌گرای عراق، تهران به طور گسترده‌ایی در مانورهای عراق شرکت کرده است. براساس شواهد زیادی دولت ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را که به آن‌جا فرستاده است. این سپاه مسئولیت سازمان‌دهی و تشکیل گروه شبه نظامی شیعی دارد که برای دفاع از بغداد علیه این جهادگران مبارزه کرده‌اند.

ایران به عنوان نیروی ثبات دهنده

قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس در پایتخت عراقی‌ها – در بغداد- دیده شده و حتی از او هم عکس برداری شده است. سپاه قدس نیرویی است که صاحب برجسته‌ترین سربازان برای عملیات‌های نظامی خارج از کشور ایران است. در واقع ایران عملیات‌های ضد حمله را سامان دهی می‌کند.

برای تهران استقرار یک «خلیفه»ی سنی افراط گرا در مرزهای مشترکش با عراق تهدید مهلک و کشنده‌ایی است. از سوی دیگر خطر رادیکالیزه کردن اقلیت عربی سنی در ایران که در طول مرزهای مشترک ایران با عراق ساکن هستند وجود دارد. بنابراین تجزیه عراق باعث تولد یک کردستان مستقل خواهد شد که باعث شعله ور شدن گرداب تنش‌های قوی در کردهای ایرانی خواهد شد.

در چهارچوب منطقه‌ایی بازسازی شده‌ی خاورمیانه، ایران مدت زیادی نقش دردسر ساز و فتنه‌گر منطقه را بازی کرده است اما امروز به عنوان یک نیروی ثبات دهنده عمل می‌کند. به ویژه این که جمهوری اسلامی مشغول حفاظت از دست‌آوردهایش در سوریه است زیرا که ایران یکی از متحدان رژیم بشار اسد است. همچنین ایران در لبنان نمی‌خواهد که برتری حزب تحت حمایت‌اش یعنی «حزب الله» به چالش کشیده شود.

در این چهارچوب مغشوش، حمایت تهران از نخست وزیر عراق روز سه شنبه به گرمی از طرف عربستان سعودی و از طرف اتحادیه‌ی عرب مورد استقبال قرار گرفت که این موضوع می‌تواند باعث تقویت روابط تهران با ریاض شود. تهران تردید دارد که رقیب‌اش یعنی سعودی‌ها در نهایت شورش گسترده‌ی سنی‌ها به سرکرده‌گی داعش (دولت اسلامی عراق) را تایید کنند که این کار باعث تهدید شدن پایگاه‌های ایرانی در جهان عرب می‌شود. قربانی کردن نوری المالکی به خوبی ارزش این طرحِ بزرگ را داشت.

* از: کریستف ایاد / در: لوموند / مترجم: شادی سابُجی – ایران در جهان

عنوان اصلی:

Lâché par Téhéran, le premier ministre irakien Nouri Al-Maliki cède sa place à Haïdar Al-Abidi

Facebooktwittergoogle_plusmailFacebooktwittergoogle_plusmail

Telegram

ترجمه و ویرایش از ایران در جهان