مذاکرات درباره‌ی انرژی اتمی ایران در وین پی‌گیری می‌شود. نظر «کلمان تُرمه» محقق دانشگاه ژنو و متخصص روابط روسیه- ایران را در این باره جویا شدیم.

مذاکرات درباره‌ی موضوع انرژی اتمی ایران از دو روز پیش به این طرف در وین در حال برگزاری است اما تقریبا هیچ نشانه‌ایی از پیشرفت آن‌ها دیده نمی‌شود. از یک طرف ایران و از سوی دیگر گروه ۵+۱ (کشورهای چین، ایالات متحده‌ی آمریکا، فرانسه، انگلیس، روسیه به علاوه‌ی آلمان) دور هم جمع شده‌اند. مذاکرات به مرحله‌ی بسیار سخت خود یعنی تهیه‌ی پیش نویس توافق‌نامه‌ی نهایی رسیده است. دو طرف گفته‌اند که می‌توانند تا قبل از ۲۰ ژوییه به توافق نهایی دست یابند. اما از زمان امضای این توافق در نوامبر ۲۰۱۳ در ژنو براساس تفاهمی، توقف مقداری از فعالیت‌های برنامه‌ی اتمی ایران پیش‌بینی شده بود تا در مقابل آن بخشی از تحریم‌ها علیه ایران برداشته شود. از این رو وضعیت تغییر پیدا کرده است. تهران از پا در آمده بود که بحران اوکراین پیش آمد و تهران به نفع خود از این موضوع استفاده کرد و موقعیت بهتری در مذاکرات به دست آورد. زیرا به دلیل تحریم‌هایی که علیه ایران اعمال شده، روسیه به ایران نزدیک شد. از این رو ایران در انزوای کمتری قرار گرفت.

قرار دادهای نفتی که اخیرا بین دولت ایران و مسکو امضا شده است امکان کم کردن تاثیر تحریم‌هایی اعمال شده علیه ایران را فراهم کرده است. کلمان تُرمه محقق دانشگاه ژنو و متخصص روابط روسیه- ایران توضیح می‌دهد که «این تحریم‌هایی که بدون جنگ و خونریزی، اقتصاد ایران را به زانو در آورده است، با استخراج و صادرات نفت خام به روسیه، به تهران این امکان را می‌دهد تا کمی نفس بکشد.» با دیدنِ چشم اندازِ سست شدن قید و بند تحریم، به تهران این فرصت داده می‌شود که مانورهای تکمیلی دیگری در حاشیه‌ی مذاکرات انجام دهد.

استراتژی مسکو

روسیه از جانب خود با کارت ایران بازی می‌کند، تا طرف‌های اروپایی و آمریکایی خود را تحت فشار قرار دهد تا آنها رویه‌شان در پرونده‌ی اوکراین را تغییر دهند. همه چیز تو در تو است. کارشناس ما این طور توضیح می‌دهد که «روسیه به نفع ایران رای می‌دهد. این به نوعی ابزاری برای باج گیری است. ایران در مقابل ناتو (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ) و اروپایی‌ها از موقعیت ایدئولوژیک انعطاف‌ناپذیری برخوردار است، در صورتی که روسیه موقعیتی کارا و عملی نسبت به منافع‌اش دارد. نزدیکی این دو کشور به هم استراتژی فرصت طلبانه‌ی آن‌ها را انعکاس می‌دهد. اما این ائتلاف چیزی جز یک ائتلاف موقتی نیست زیرا در دراز مدت این دو دولت که تولید کننده‌ی گاز و نفت هم هستند رقیب یکدیگر خواهند شد. »

کلمان تُرمه‌ همچنین افزود که «اروپا اگر سود و منفعت‌اش از گاز ایران را به حساب نیاورد، با نزدیکی به ایران می‌تواند بردهای زیادی در زمینه‌ی تامین آذوقه و کالا داشته باشد. به خصوص این که اروپا می‌تواند وابستگی‌اش را در مقابل روسیه کمتر کند.» اما به دلیل مشکلاتی چون کهنه شدن ساختارهای صنایع، این کشور به سرمایه گذاری‌های عظیمی نیاز دارد تا بتواند گازش را صادر بکند. «ارتقای این صنایع حداقل ده سال زمان می‌برد. شرکت‌هایی هستند که چشم‌اندازشان در راستای همین هدف است اما دولت‌ها برای خروج از بحران کنونی با روسیه گزینه‌ایی را نمی‌بینند.»

انزوای مضاعف

نوزدهمین همایش بین المللی نفت و گاز که توسط تهران تدارک دیده شده بود در ابتدای ماه مه برگزار شد و نزدیک به ۶۰۰ شرکت خارجی به خصوص شرکت‌های اروپایی و آمریکایی را به خود جذب کرد، علی رغم این‌که علیه ایران در سطح بین المللی تحریم‌هایی اعمال شده است. ارتباط با ایران، کشوری که ۱۳ درصد از منابع جهانی نفت و میدان‌های گازی عظیم را دارد اجتناب ناپذیر است. کلمان تُرمه این طور برآورد می‌کند که «شرکت‌های بزرگ هرگز ارتباط شان را با کشورهای اصلی تولید کننده حتی با وجود تنش‌های سیاسی قطع نمی‌کنند. »

موضع رئیس جمهوری ایران، حسن روحانی روشن و واضح است. اگر تحریم‌های آمریکا و اروپا علیه ایران نرم نشود تهران انتخاب دیگری به جز تجارت با روسیه و چین ندارد. نزدیکی ایران به چین و روسیه می‌تواند به بخش‌های دیگری چون انرژی یا حتی قراردادهای زیادی در زمینه‌ی خطوط لوله هم منجر شود. برای مثال، ولادیمیر پوتین می‌تواند تصمیم بگیرد تا سیستم‌های ضد موشکی پیشرفته شده‌ی اس-۳۰۰ را به تهران بدهد. فروش این موشک در حال حاضر می‌تواند به دلایل فشارهای بین المللی متوقف شود. از نظر متخصصان «خطری که وجود دارد این است که این دو کشور در انزوای مضاعفی غلتیده شوند و همکاری‌های نظامی آن‌ها قوی‌تر شود.»

اعطای امتیازات در مذاکرات در وین اجازه خواهد داد تا از این سناریو اجتناب شود.«اما تحلیل محقق دانشگاه ژنو نشان می‌دهد که اگر آمریکایی‌ها ثابت کنند که امکان رفع جزئی تحریم‌های صادرات نفت ایران وجود دارد آن وقت فرانسوی‌ها در این مذاکرات خودشان را بسیار سخت گیرتر نشان خواهند داد. »

*از: بوریس مابی یارد / در: لوتام سوئیس / مترجم: شادی سابجی- ایران در جهان

عنوان اصلی مطلب:

Téhéran renforcé grâce à la crise ukrainienne

Facebooktwittergoogle_plusmailFacebooktwittergoogle_plusmail

Telegram

ترجمه و ویرایش از ایران در جهان